ADSL ( Asimetrik Sayısal Abone Hattı ) Asymmetric Digital Subscriber Line sözcüklerinin baş harflerinden oluşan ADSL, mevcut telefonlar için kullanılan bakır teller üzerinden yüksek hızlı veri, ses ve görüntü iletişimini aynı anda sağlayabilen bir modem teknolojisidir.

ADSL NASIL ÇALIŞIR?

ADSL, mevcut telefon hattını daha efektif kullanmak amacıyla sayısal kodlama tekniği ile bandın arttırılması vasıtasıyla kullanıcıya geniş bant imkanı sağlamaktadır. Dolayısıyla bu teknoloji data ve ses şebekelerini aynı anda kullanmamıza olanak sağlar.

PSTN MODEMLERİNDE KULLANILAN HIZLA ADSL HIZI ARASINDA FARK VAR MIDIR?

Modemler aracılığıyla, önce 2.4, 9.6 ardından 14.4 ve 28.8 derken 33.6 ve bugünlerde 56 Kbps hızla internet' e erişebiliyoruz. ADSL ile bilgisayarınızın veri transfer etme hızı modemlere göre 10 kat artıyor.

ADSL NE KADAR HIZLI?

ADSL, hat uzunluğu, hatta kullanılan bakır kablonun çapı ve kullanılan modemin tipine bağlı olarak 8 Mbps downstream' a (kullanıcıya) ve 1 Mbps upstream' a kadar hız sağlar.

ADSL' İN AVANTAJLARI NEDİR?

· Tek telefon hattı üzerinden aynı anda internet ve ses/fax özelliği (kabiliyeti),

· Kesintisiz, yüksek hızlı internet erişimi,

· Müşteriye efektif bant kullanımı sağlaması,

· Yeni bir altyapıya gerek duymadan mevcut PSTN hattı üzerinden yüksek hızda iletişimin sağlanmasıdır.

ADSL PAZARI NEDİR?

ADSL genel olarak iki tip uygulamaya olanak sağlar. İnteraktif video ve yüksek hızda data iletimi, isteğe bağlı film, video oyunları ve video katalogları olmak üzere data iletimi, internet erişimi, uzaktan kumandalı LAN erişimi ve özel şebeke erişimleri gibi alanlarda pazar imkanı sağlar.

ADSL UYGULAMALARI NELERDİR?

1. İSTEDİĞİNİZ AN VİDEO HİZMETİ

Bir video programına istediğiniz anda online olarak erişme ve izleme imkanı sağlar. Bütün bunlar evinizde bulunan telefon hattı üzerinden yapılır ve aynı zamanda da videonuzu izlerken telefonunuz ile konuşabilirsiniz.

2. VİDEO KONFERANS

Yüzyüze yapacağınız her türlü konuşmayı ADSL' in video konferans özelliği ile yapmanız mümkündür.

Eğitim, toplantı, tartışma vb. organizasyonlarda, çok uzak mesafede bulunan insanlarla yüzyüze konuşuyormuş gibi çok kaliteli video konferans ortamı sağlamaktadır.

3. TELE İŞ (TELECOMMUTING)

Tele iş, iş yerinde çalışan birinin işte yaptığı işi işe gelmeden evinde oluşturacağı küçük bir ofiste yapma imkanı verir. LAN' lar ( Local Area Network ) ile bir abone çalıştığı iş yerinin sistemlerine ( server ) girerek eve gelmeden kendi işini yürütebilme imkanını sağlar, faksını çekebilir, e-mailini alıp gönderebilir.

4. TELE TIP

· ADSL kullanarak Tele Tıp alanında Server Database' de tutulan bilgiler Web Browser ile aktif hale getirilir. Bu Database' de hastaya ait bilgiler, teşhis bilgileri, reçete bilgileri ve grafiksel data bilgileri tutulur.

· Doktor hastanede ya da kendi ofisinde ya da herhangi bir yerden hastaya ait bilgilere yukarıda bahsedilen Database ' e anında ulaşır.

· Anında ameliyat canlı olarak izlenir.

5. TELE EĞİTİM ( TELE LEARNING )

Çocuklar ve yetişkenler için interaktif bir eğitim imkanı sağlar. ADSL sayesinde yüksek hızlı internet bütün okullarda öğrencilere uzaktan tele eğitim imkanı sağlar.

6. İNTERAKTİF ŞEBEKE OYUNLARI ( Interactive Network Games )

Bu uygulama çok kişi ile ve interaktif olarak oynanan bilgisayar oyunlarını oynama imkanı sağlar. Bu sistem CD-ROM veya Hard Disk sürücü vasıtasıyla başlatılır. Oyunların animasyonu ve video oyunları 2 Mb' den 2 GB' e kadar bir bant genişliğini kapsar.

7. TV VE SES YAYINLARI ( BROADCAST AUDIO & TV )

IP temelli şebekelere, yüksek hızlı ADSL ile erişim sağlanarak canlı olarak TV yayını yapmak ve CD kalitesinde müzik dinlemek mümkündür.

Web TV :

ADSL Web TV servisi için çok mükemmel bir ortamdır. Web TV' de ADSL sadece hızlı erişimi değil aynı zamanda gerçek video iletimini sağlamaktadır.

8. ONLINE ALIŞVERİŞ ( ONLINE SHOPPING )

Bu uygulama internet vasıtasıyla online olarak geniş bir ürün yelpazesinin satılmasına, CD Mağazası:

CD' leri almadan önce en son klipleri izleyerek müziği dinleme ve sonra satın alma,

MODA Mağazası:

Internet vasıtasıyla online olarak giyim eşyalarını ve ölçülerine göre deneme,

VIDEO Mağazası: Video Typte, DVD veya Laser DISC' den çok net video klipleri izleyebilme imkanı sağlar.

ADSL PAZAR UYGULAMASI BAŞLAMIŞ MIDIR ?

ADSL servisleri şimdiden dünyada bir kaç alanda kullanılmaya başlanılmıştır.

ADSL' İ HEMEN KULLANABİLİR MİYİM ?

Bugün 4 ilimizde ADSL kullanılmaktadır. Şirketimiz daha fazla ilde de hizmet vermek için çalışmalarını sürdürmektedir.

ADSL SERVİSİNİ TELEFON ŞİRKETLERİ NASIL ÜCRETLENDİRECEK?

Kablo modem ve ISDN modem ücretleriyle rekabet edebilecek düzeyde ücretlendirme prensipleri uygulanmış olup, sadece Aylık sabit ve Tesis ücreti alınmaktadır.

ADSL İLE ISDN KARŞILAŞTIRMASINDA AVANTAJLAR VE DEZAVANTAJLAR NELERDİR?

Her iki sistem de yüksek hızda internete erişim ve multimedya imkanı sağlanması nedeniyle oluşmuş teknolojilerdir. Her ikisi de mevcut bakır ortamını kullanır. Ancak, son kullanıcıların ihtiyaçları ve tercihleri açısından farklılıklar taşımaktadır.

- ISDN BRI 'da sabit iki B kanalı ile 128 kbps hız söz konusudur. ADSL ise, 8 Mbps downstream (halen 2 Mbp 'e kadar verilebilmektedir) ve 1 Mbps upstream hızlarda sabit olmayan asimetrik bant genişliği imkanı sağlamaktadır.

- ISDN 'de internete bağlı kaldığınız sürece transmisyon ortamı size tahsisli olup, burada kontör artmaktadır. ADSL 'de ise, internete sürekli bağlantı söz konusu olup, sistemde kontör artışı uygulaması yoktur.

- ADSL 'de ISDN teknolojisinden farklı olarak santral tarafında ayırıcılar (DSLAM) söz konusudur. Bu ayırıcılar sayesinde ses anahtarlama devreleri veri yükünden arındırılır.

- ADSL aynı hat üzerinden frekanslı geleneksel (POTS) telefon sinyalini taşımayı sürdürerek, santral ve kullanıcı tarafında kurulacak basit ayırıcılar ile her iki hizmet aynı abone kablosundan bir diğerini etkilemeden verilebilir.

- ADSL 'de T1 bağlantıları gibi noktadan noktaya bağlantı imkanı verir. ISDN 'de de noktadan noktaya bağlantı imkanı söz konusu olup, kiralık devrelerin yedeklemesi olarak kullanımı uygundur.

- ISDN BRI özellikle KOBİ 'ler için, ADSL ise daha çok yüksek hızda internete erişim ihtiyacı olan ev aboneleri için uygundur.

ADSL İLE KABLO MODEM' İN KARŞILAŞTIRILMASI

ADSL tek telefon hattına, Kablo modem ise paylaşımlı bir ortama hitap etmektedir. Kablo modem büyük bir downstream bantgenişliği kapasitesine sahiptir( 30 Mbps' ye kadar ) . Bu bantgenişliği hattaki tüm kullanıcılar tarafından aynı anda paylaşılıyor ve hattaki kullanıcıların aynı anda kullanma yoğunluğuna göre değişiyor. Bu ortak kullanım müşteri sayısı az olunca çok problem olmamakla birlikte, ortamı kullanan müşteri sayısı artınca kullanıcı başına düşen bant miktarı azalmakta, bu da yavaşlamaya sebep olmaktadır. Dolayısıyla ADSL daha garantili bant sağlamaktadır.

xDSL NEDİR?

Xdsl, HDSL' den VDSL' e uzanan dijital abone hattı teknoloji ailesine verilen addır.

DSL (Digital Subscriber Line ) diğer adlandırılmasıyla uzak erişimin geleceği ( The Future of Remote Access ); Lokal bölgede Telekom santralı ile kullanıcı arasında telefon için çekili alt yapıda kullanılan bir çift bakır tel üzerinden, yüksek hızlı veri (data ) ve ses (voice) iletişimini aynı anda sağlayabilen, 1997' nin ikinci yarısında kullanıma sunulan bir veri iletişim teknolojisidir.

Söz konusu tel uzunluğuna bağlı olmak üzere çeşitli tipleri bulunmakta olup bunlar;



En yaygın olarak kullanılan DSL ailesi üyesi, ADSL ve SDSL dir. DSL ürünlerinin en belirgin faydası, veri hızı ve kullanılan donanım maliyetinin yapılan işe oranla son derece düşük olmasıdır. Hız karşılaştırması yapıldığında, bugünün en hızlı anolog modeminden 200 defa daha hızlı erişim sağlamak mümkündür.

DSL NASIL ÇALIŞIR?

DSL teknolojileri ile karışık şifreleme ve modülasyon teknikleri ve az sayıda entegre devre kullanılarak bakır kablonun taşıma kapasitesi sonuna kadar kullanılmaktadır (1 MHz).

DSL TEKNOLOJİSİNİN EN AVANTAJLI YÖNLERİ NEDİR?

a. Dünya üzerinde kurulu 800.000' den fazla lokal santral bölgesinde Telefon kullanımı için çekili altyapıyı kullanması, ekstra alt yapı yatırımı gerektirmemesi,

B. Sinyalizasyonda özel bir dijit kullanmaması ( voice için 4 kHz olan standart, DSL de 1.2 MHz' e ulaşmaktadır),

C. Komünikasyon Teknolojisinde kullanılan tüm var olan ve yeni çıkabilecek yöntemlerin DSL üzerinde uygulanabilmesi,

D. Kullanılan donanımların aynı servisi sağlamada kullanılan donanımlarla karşılaştırmalı belirgin maliyet avantajına sahip olması.

ADSL MODÜLASYON TEKNİKLERİ NELERDİR?

ADSL teknolojisinde iki tip modülasyon tekniği kullanılmaktadır. Bunlar ANSI ve ETSI standartlarında kabul edilmiş olan DMT (Discrete Multi Tone) ve standart olmayan CAP (Carrierless Amplitude and Phase Modulation) modülasyonlarıdır.

DMT NEDİR?

ITU G992.1 standartı olarak kabul edilen G.DMT denilen geleneksel ADSL protokolüdür. DMT modülasyon tipinde bakır hattın üzerinde 1 MHz frekans spectrumu 256 kHz' lik alt katmanlara bölünüyor ve böylece gürültü ve girişimden etkilenmemesi için bu katmanlarda bit yoğunluğunu değiştiriyor. DMT iyi kanallarda throughput değerini yükseltme kabiliyetinden dolayı gürültülü hatlarda CAP' den daha iyidir. Ayrıca DMT rate adaptive olmasından dolayı hattın kalitesine göre hız ayarlanıyor ve böylece daha esnek bir yapıya sahip oluyor. DMT' de çok fazla taşıyıcılar olmasından dolayı, işlem hacmi fazladır.

CAP NEDİR?

Standartı olmayan bir modülasyon tipidir. Tek taşıyıcı bulunduğu için işlem hacmi düşüktür.

GENİŞBANT (BROADBAND) NEDİR?

Yüksek hızda veri transferi teknolojisinin genel adı olarak kullanılmakta olup, bu teknolojiler üç farklı şekilde görünmektedir; ADSL, Kablolu ve Uydulu.

GENİŞBANT (BROADBAND)' IN AVANTAJLARI NEDİR?

· Bilgisayarınıza hiç yazılım satın almayacak, internet üzerinden yazılımlar kiralayarak kolayca kullanılabileceksiniz ( ASP ),

· İnternet üzerinden kesintisiz TV kadar kaliteli film izleyebilecek, radyodan daha kaliteli ses dinleyebileceksiniz,

· İndirme işlemleri ( download ) için harcadığımız süre 10 kat azalacak,

· İnternet üzerinden video konferans artık kolaylıkla yapılabilecek,

· Karşılıklı oyun oynamak çok daha kolay ve hızlı olacak,

ADSL ABONESİ OLABİLMEK İÇİN BAŞVURULAR NEREYE, NASIL YAPILIR?

İlgili Telekom Müdürlüğüne başvurularak abonelik formu doldurulur. (Aşağıdaki tabloda başvuru yapılabilecek yerlerin telefon numaralarını bulabilirsiniz)

ADSL İÇİN ÖZEL BİR KABLO KULLANILMASI GEREKİYOR MU?

Yeni bir alt yapı gerektirmeden mevcut bakır kablo alt yapısı kullanılır.

ADSL BAĞLANTISI NASIL OLUR?

· ADSL de kullanılan iki türlü modem vardır;

§ İç modem

§ Dış modem

· Ethernet üzerinden veya ATMF üzerinden modem ile PC veya laptop veya Telefon ile birlikte RJ11 Konnektor vasıtasıyla telefon hattına bağlanır.



VE DEVAMI

HDSL (High-bit rate Digital Subscriber Line- Yüksek Hızlı Sayısal Abone Hattı), mevcut standart olarak kullanılan bakır kablonun bir veya iki çifti üzerinden 2 Mb/s sayısal işareti 3.6km'ye kadar iletir.
Aynı kart hem LT hem de NT olarak kullanıldığı gibi, kutu veya 19" çekmeceye yerleştirilir. Yazılımı yardımı ile uygulama, bir çift veya iki çift olarak seçilir. ASMOS denetim sistemi, tüm HDSL şebekesini tek veya çok merkezden denetler.

HDSL modem kartlarının takıldığı raflar (shelf) -24V DC / -60V DC ile çalışır. Kullanıcı tarafı setlerine 220V AC / 38V DC adaptörü dahildir. Aynı servisi sağlayan diğer iletim sistemlerine göre, daha düşük maliyetlidir ve daha hızlı ve kolay şekilde servise verilir.
TTNet Şebekesine Frame Relay üzerinden n*64Kb/s , 2Mb/s hıza kadar bağlanmak için kullanılan modem tipidir. V35/V.36 (n*64Kb/s)



Yüksek hızlı Sayısal Abone Hat Sistemi

(High-bit-rate Digital Subscriber Line - HDSL)

Telekomünikasyon altyapısı, fiber kablo kullanımına doğru bir gelişme içine girmiştir. Artan bir şekilde de, birçok kullanıcı yüksek hızlı veri transferi için kolay uygulanabilir, taşınabilir nitelikli transmisyon ortamlarına gereksinim duymaktadır. Elektronik posta, kaliteli ses, görüntü, video konferans, yerel bilgisayar ağları ve mühendislik çalışmalarında bilgisayar destekli tasarım ve grafik uygulamalarına gün geçtikçe talep artmaktadır. Bu talepleri karşılamak için en iyi çözüm fiber kablo gözükmektedir. Ancak yeni gelişmekte olan yerleşim alanlarında fiber kablo ile transmisyon altyapısı kurmak daha akılcı çözüm olmaktadır. Şu anki yerleşim alanlarında, geniş bant kullanıcıları için altyapıda mevcut bakır kabloların kapasitesini arttırmak oralara yeni fiber kablo altyapısı kurmaktan daha hesaplı olacaktır.

Günümüzde, abonelere (müşterilere) kadar yaygın bir şekilde döşenmiş bakır kablolar vardır. Dünyada ve özellikle ülkemizde yerel abonelerin büyük bir bölümü bakır kablolar (twisted pair) üzerinden iletişim yapmaktadır. Bu mevcut döşenmiş bakır kabloları bir tarafa atıp, fiber kabloya geçmek ekonomik bir tercih olmamaktadır. Evlere ve küçük işyerlerine fiber kablo çekmek günümüzde ekonomik değildir ve ekonomik olması yakın zaman içinde beklenmemektedir.

Bununla birlikte, abonelerin multimedya talepleri artmakta, geniş bant servisleri gelişmektedir. Müşterilerin geniş bant servislerine erişim kolaylığı istekleri, bu hizmeti sağlayan telekomünikasyon şirketlerini düşük maliyetle yüksek kalitede hizmet sağlamaya itmektedir. Simetrik kablo çifti (twisted pair) kabloların performansının iyileştirilmesi geniş bant servislerinin gelişimini hızlandıracak ve yaygınlaştıracaktır. Müşterilerin, yüksek hızlardaki veri iletişim isteğinin mevcut döşenmiş bakır kablolar üzerinden karşılamak için yeni bir teknoloji geliştirilmiştir. Bu teknoloji, HDSL (High-bit-rate Digital Subcriber Line) sistemidir ve 90'lı yılların başlarında geliştirilmeye başlanmıştır.

Geniş bant hizmetlerinde HDSL kullanılması ile aşağıdaki hususlar belirtilebilir;

· Yerleşimin yoğun olduğu bölgelerde, geniş bant servislerine olan talep fazladır. HDSL kapasite artırımı sağlar.

· Bir çok müşteri sabırsızdır. E1 (2.048Mbit/s) transmisyonu için müşteri günümüzde uzun sayılabilecek bir süre beklemek zorunda kalmaktadır. HDSL’in kurulması ve işletime verilmesi çok kısa bir zaman almaktadır.

· Bu müşterilerin büyük bir kısmının geniş bant servislerine gereksinimi vardır. HDSL bu gereksinimi sağlar

· Servis işleticileri, bütçe tasarrufu ve işletim kolaylığı ister. HDSL’in kullanımı kolaydır.

· Mevcut şebekede bakır kullanılmaktadır ve bunların kullanım süreleri ile kapasiteleri arttırılmış olacaktır.

· Bakır kabloların kullanılması, fiber kabloya göre çok daha ekonomiktir.

· Bir müşteri fiber kablo yanında, bakır kablo kullanımıyla da servis hizmetinden yararlanma kapasitesini arttıracaktır.

HDSL, tipik E1 (2.048Mbit/s) transmisyonu yerine kullanılabilir ve E1’de var olan sorunları ortadan kaldırır. E1 transmisyonunda bir kaç repetör kullanılarak elde edilen mesafeye, HDSL ile repetöre gereksinim olmadan ulaşılabilir.



HDSL Sistemi ve Transmisyon Tekniği :

HDSL mevcut bakır kablolar kullanılarak E1 sinyalini repetör kullanmadan 0.40mm'lik kablolarla 4km., 0.50mm'lik kablolarla 5km. mesafeye kadar transmisyon sağlar. HDSL repetörü kullanılarak da bu transmisyon mesafeleri iki katına kadar çıkartılabilmektedir. HDSL sistemi iki nokta arasında çalışan karşılıklı iki HDSL transmisyon ünitesinden (HDSLTransmission Units - HTUs) oluşur (Şekil-1). HTU-C (central unit), genelde santral tarafına yerleştirilir (enerjisini santralden alacaktır). HTU-R (remote unit) abone tarafına yerleştirilir. HTU-R'nin konfigürasyonu ya da uzdenetimi merkezdeki HTU-C tarafından yapılır.


Normal çalışma koşulları altında, HTU-C standart E1 sinyalini (2.048Mbit/s) santralden alır. HTU-C ünitesi senkronizasyonu ve zamanlamayı sağlayarak E1 sinyalini iki ayrı çift bakır kablo (loop1 ve loop2) üzerinden 1168kbit/s'lik HDSL sinyali olarak gönderir ve alır. HTU-R 'de HDSL sinyalleri E1 sinyaline dönüştürülür ve abonenin kullanımına hazır duruma getirilir. HDSL sinyalleri her bir çift kablo üzerinde full-duplex olarak çalışır. Her bir çift kablo üzerinde 1168kbit/s hızında gönderir ve alıcı tarafında sinyaller uygun olarak tekrar birleştirilir. Bu transmisyon işlemine "dual-duplex" denir.


Şekil-1 HDSL sistem yapısı



HDSL, hat tarafında 2B1Q (2 Binary symbols to 1 Quaternary symbol) kodlama tekniğini kullanır. Avrupa'da ETSI Dijital Çalışma Grubu WT11, HDSL'de 2B1Q kodlama tekniğinin kullanılmasına karar vermiştir. 2B1Q kodlamasında iki bit dört farklı sinyal seviyeleri ile kodlanır ve bu hat üzerinde bir puls'a karşılık gelir (Tablo-1).



Tablo-1 2B1Q kodlama tekniği


Avrupa ve ABD'de çeşitli firmaların geliştirmeye başladığı CAP (Carrierless Amplitude/Phase Modulation) ve DMT (Discrete Multitone) kodlama teknikleri de vardır.

2.048Mbit/s iletiminde HDB3 (High-density Bipolar code of order 3) kodlaması kullanılmaktadır ve en fazla 1 km'lik mesafeye iletilebilmektedir (Şekil-2). Simetrik kablo çifti abone hattı üzerinde sinyalin zayıflama karakteristiği çalışma frekansında belirlenir. Düşük frekanslarda sinyal kaybı daha az olur. Temel transmisyon teorisinde; bir sinyalin Nyquist ya da merkez frekansı ne kadar küçük olursa gideceği mesafe o kadar artar. 2B1Q kodlamasında sinyal düşük frekans alanına kaydırılmaktadır. HDSL sisteminde ise bir simetrik kablo çifti üzerinde giden sinyalin hızı 584kbaud/s, merkez frekansı 292kHz'dir.


Şekil-2 HDB3 ve HDSL’nin karşılaştırılması



Şekil-3'de HDSL sistemlerinde kullanılan alıcı/verici (transceiver) genel yapısı verilmiştir. E1 sinyali ikiye bölünmekte ve gerekli durum bitleri eklendikten sonra vericiye (transmitter) gönderilir, scrambled edilir (bit dizisinde bitişik bitler arasındaki ilişkiyi azaltmak), kodlanır ve hibrid devresi ile hat trafosu üzerinden hatta (HDSL line) verilir. HDSL hattından gelen sinyal hibrid devresi ile A/D (Analog/Dijital) dönüştürücü devresine verilir. Burada yankı bastırıcı (echo canceller) devresinden gelen sinyalle karşılaştırılarak alıcı (receiver) devresine alınır. Receiver devresinde; sinyal karar detektörü (decision detector), decoder ve descrambler devreleri vardır.



HDSL Çerçeve Yapısı:

HDSL'de iki loop (loop1 ve loop2) ve her bir loop'da 1168 kbit/s hızına sahip çerçeve yapısı vardır. Bir HDSL çerçevesi 6ms'dir (Şekil-4 ve Tablo-2). İki loop'lu sistemde çerçeve uzunluğu 3504 quat'dır. Her bir çerçeveye, çerçeve süresini 6ms'ye denk getirmek için stuffing (boşluk doldurma) quat eklenir ya da eklenmez. Çerçeve 4 gruptan oluşur. İlk grup 7 sembollük senkronizasyon kelimesi ile başlar ve bir tanede HDSL overhead (HOH) quat'ı içerir. Ardından 12 adet HDSL payload bloğu gelir. Her bir payload bloğunda; 1 adet Z biti ve 18 byte (E1'den alınan time slot'lar) bulunur (toplam 1+18*8=145bit). Bir HDSL çerçevesi 48 adet payload bloğu içerir, dolayısı ile de payload sayısı kadar Z biti çerçeve içinde yer alır (48 Z bit). 48 adet Z biti de 8 kbit'lik kanal oluşturur. İlk grubu takip eden üç grup aynı yapıya sahiptir. Bu üç grup, 5 adet HDSL overhead ve 12 HDSL payload bloğu içerir. Böylece çerçeve içerisinde 7 quat'lık (14 bit) senkronizasyon kelimesi, 16 HDSL overhead quat'ı ( 32 bit ), 48 Z biti ve 12 payload x 18 byte x 4 grup = 864byte (E1 time slot'ları) bulunur. Sonuçta HDSL'in toplam transmisyon kapasitesi 2.304Mbit/s olmaktadır.

Overhead (HOH) bitleri, HTU-C ve HTU-R arasında oluşabilecek arızaları, sistemin izlenmesi ve bakımı için çeşitli komut ve mesajları içerir. Overhead (HOH) bitlerinde; 13 adet EOC (Embedded operations channel) biti , indicator biti ve 6 CRC (Cyclic redundancy check) biti vardır. EOC bitleri uzdenetimde, loopback işlemlerinde, hat kontrolünde ve alınan sinyallerin gürültü payının (noise margin) kontrolünde kullanılır. Indicator bitleri durum gösterge bitleridir. HDSL çerçevesinin doğru gelip gelmediğini kontrol amacıyla CRC bitleri kullanılır. CRC'nin hesaplanmasında senkronizasyon kelimesi, 6 CRC biti ve stuffing bitleri hariç diğer bitler kullanılır.






HDSL Uygulamaları:

Başlıca uygulama alanları şunlardır:

· Santraller arasında PCM trunk hatlarında,

· Tüm 2Mbit/s transmisyon gereksinimlerinde,

· Video konferans hizmetinin sunulmasında,

· Voice extension gereksinimlerinde,

· GSM baz istasyonlarında,

· Internet erişimlerinde,

· Kampus bölgelerinde,

· Askeri bölgelerde,

· İş merkezlerinin yada büyük fiimgrmaların kendi birimlerine yüksek hızda bağlanmalarında.







AR-GE'de Yapılan Çalışmalar:

HDSL teknolojisinin Türk Telekom'un alt yapısında kullanılmak üzere AR-GE Müdürlüğünde HDSL cihazlarının gerçekleştirilmesine yönelik bir proje başlatılmıştır. Bu proje çerçevesinde yazılım ve donanım tasarımı gerçekleşmiştir ve HDSL prototip cihazı ile ilgili çalışmalar son aşamaya gelmiştir.

AR-GE 'de yapılmakta olan prototipte amaçlanan sistem şu şekilde yapılmıştır (Şekil-9): Santralde 19 inch'lik rack içinde 1 adet "management kartı (m1)" ve 9 adet "HDSL kartı (HTU-C kartları h1,h2,...,h9)" vardır. Rack enerjisini santralden -48V. DC'den sağlar. Her bir kartın üzerinde DC/DC konvertör (-48V/+5V,-5V) vardır ve kartların çalışma voltajları +5V ve -5V'dur. Abone tarafındaki HDSL kartının(HTU-R) beslemesi yerel olacaktır. Management kartı RS232 portu ile bir PC'ye bağlıdır. Management kartı PC ile HDSL kartları arasındaki protokolü ve iletişimi sağlar. Sistemin konfigürasyonu, işletilmesi ve izlenmesi yine AR-GE'de yazılan bilgisayar programı ile yapılır. Sistemin izlenmesi ayrıca management kartı üzerinde yer alan 4-dijitlik dot-matris display ve kartların üzerinde yer alan çeşitli led göstergelerle de yapılabilir. Sistem bu yapısıyla 9 aboneye hizmet verir. Her bir HDSL kartı (karşısında HTU-R ile birlikte olmak üzere) bir birinden bağımsız çalışır. Sistem, abonelerin gereksinimi olan 2.048Mbit/s PCM’i, 2 simetrik kablo çifti kablo üzerinden sağlar.






PC'deki HDSL uzdenetim yazılımı vasıtası ile, HDSL rack'ında yer alan 9 adet HDSL kartının ve abone taraflarının (HTU-R) merkezden kontrolü ve konfigürasyonu gerçekleştirilir. Bu çerçevede, tüm HDSL hatlarında, izleme amaçlı olarak, hatta sinyalin varlığını gösteren bilgi, HDSL loop'larının senkronizasyon bilgileri, sinyalin kalite bilgisi ve sistemin E1 transmisyonuna hazır olduğuna dair bilgiler ile HDSL loop'larındaki CRC hataları PC ekranından görülebilmektedir. Ayrıca HDSL hatlarının analog karakteristikleri yankı oranı (echo ratio), döngü kaybı (loop loss), gürültü payı (noise margin) ve sinyal gürültü oranı (signal to noise ratio-SNR) değerleri hesaplanıp PC ekranından izlenebilmektedir. Denetim amaçlı olarak da, HDSL cihazlarında kanallı E1 ve kanalsız E1 modları seçilebilmekte analog ve dijital loopback'ler yapılabilmektedir. Merkezi ünite ile abone birimi arasında kontrol ve test amaçlı EOC (Embedded operational channel) protokolü geliştirilmiştir. Bu protokol ile HTU-R cihazında loopback'ler yapılabilmekte bunun yanı sıra abone tarafında PRBS (Pseudo-Random Binary Sequence) jeneratörü, merkezi ünitede de BER (Bit hata oranı) metre çalıştırılarak BER ölçümü gerçekleştirilmektedir. BER değeri hesaplanıp PC'den izlenmektedir.



Sonuç:
HDSL teknolojisi, bakır kabloların yüksek hızlardaki veri iletiminden yararlanılmasını yaygınlaştıracaktır. HDSL teknolojisi, voice extension uygulamalarından internet’e, GSM baz istasyonlarının şebekeye bağlanmasından, askeri bölgelerdeki 2Mbit/s hat ihtiyaçlarına kadar bir çok alanda kullanılabilecektir. Günümüzde hızla artan yüksek hızda veri iletişimine olan gereksinim, HDSL teknolojisi ile en ekonomik şekilde karşılanır. Bu teknolojinin yanı sıra geliştirilen diğer DSL (Digital Subscriber Line) teknolojileri (ADSL Asymmetric DSL, VHDSL Very High-bit-rate DSL) ile bakır kablolar üzerinden 8Mbit/s, 100Mbit/s data iletişimi gerçekleştirilecektir. HDSL sisteminin kurulma ve işletim maliyeti, fiber kabloya ve diğer haberleşme alternatiflerine göre daha düşüktür. HDSL cihazlarının şebekeye montajının yapılması ve hizmete verilmesi çok kısa sürede gerçekleştirilir.

Abone hatlarına yönelik fiber optik kablo kullanımının zaman alacağı tahmin edilmektedir. Bu süre zarfında, yüksek hızda sayısal veri iletişim talebinin karşılanması için HDSL teknolojisi ve diğer DSL teknolojilerinin kullanılması kaçınılmaz olacaktır.

HDSL teknolojisinin Türk Telekom’un alt yapısında kullanılmasıyla, şebekedeki sıkışıklıklar ortadan kaldırılacak, yeraltında halihazırda döşeli duran bakır kablolarda en ekonomik şekilde kullanıldığından ötürü ülkemiz milli gelirine katkıda bulunulacaktır.

SDSL (Symmetric DSL)

2 Mb/s data aktarım hızına sahip olup genelde kiralık hatlar için kullanılır. Simetrik bir veri transferinin gerçekleşmesinde bu tür modemlere ihtiyaç duyulur.
SDSL; tek twisted pair üzerinden T1 ve E1 sinyalleri gönderen ve çoğu durumlarda tek hat üzerinden POTS ve T1/E1’i destekleyen ve HDSL’in tek hat versiyonu olan bir sistemdir.
SDSL, HDSL ile kıyaslandığında tek bir telefon hattı ile tesis edilmiş ev kullanıcıları için daha uygundur. SDSL; simetrik erişim gerektiren uygulamalar için arzu edilir. Ancak SDSL 3 Km’den daha öteye gidemez. Bu da ADSL’nin 6 Mbps’nin üzerindeki oranlarla ulaştığı bir mesafedir.



CDSL
Consumer DSL, ADSL'den biraz daha yavaştır ancak kullanıcı tarafına sinyal bölücüsü gerektirmediğinden kurulumu daha ucuzdur. CDSL Rockwell tarafından geliştirilen özel bir çözümdür ve kendi taşıyıcı teknolojisine sahiptir.



G.Lite veya DSL Lite

G.Lite, sinyal bölücü istemeyen daha yavaş bir ADSL'dir. Bu telefon şirketlerine merkezi yönetim kolaylığı getirir. Resmi ITU-T standardı 1.544-6 Mbps indirme ve 128-384 Kbps yükleme hızı öngörmüştür. ABD başta olmak üzere hızla yayılan G.Lite'ın tüm dünyada en yaygın teknoloji olması beklenmektedir.



UDSL
Unidirectional DSL, tek yönlü bir HDSL varyantıdır. Bazı Avrupa şirketlerince geliştirilmiş ve kullanılmaktadır.



IDSL (Integrated Digital Subscriber Line)

ADSL servislerinin gecikmesi üzerine, tıkanmalardan bunalan abonelere kısa vadede çözüm sunmak, onlara orta hızlarda internet ve uzak LAN erişimi sağlamak için geliştirilmiştir.
IDSL, isminden de anlaşıldığı gibi, 2 tane 64kbps "B" kanalım alır (biri ses, diğeri veri taşımaktadır) her iki taşıyıcı kanalı da veri taşıyan bir veri servisine dönüştürür. Darbant ISDN deki 2B1Q işaretleşmesini kullanır, her iki yönde toplam 128 kbps hızına erişir ve 5.5 km mesafeye kadar gidebilir. Bu bağlamda simetrik bir servistir, düşük düzeyde görüntülü konferans, internet ve LAN'lara uzaktan erişim için kullanılabilir.
ISDN Darbant ve IDSL servisleri, enformasyonu yönlendirme şekillerine göre kökten farklıdırlar. ISDN Darbant servisleri anahtarlamalı servislerdir ve telefon santrallanndan geçerler; IDSL ise tahsis edilmiş bir noktadan noktaya bağlantıdır, bir omurganın frame relay ağı ya da veri ağına yönlendirilmiştir.



RADSL (Rate Adaptive Digital Subscriber Line)

RADSL'in en büyük özelliği, bakır hattın uzunluğuna ve gürültü oranına bağlı olarak bant genişliğin! dinamik olarak ayarlayabilmesidir. Bu ayarlamayı 300 ya da 400 kbps aralıklarda artışlarla yapmaktadır.
RADSL, abonelere kullandıkları uygulamaya uygun olarak istedikleri zamanda istedikleri bantgenişliğini esnek bir biçimde sağlar. Örneğin, bir şirketin uzak bir şubesindeki abone 2.5 Mbps'lik bir RADSL hattı kullanarak, şirket merkezinden gidiş yönünde 1 Mpbs, geliş yönünde 2.5 Mbps hızında dosya transferi yaparken, 384 kbps'lik simetrik bir görüntülü konferans uygulamasına geçebilecektir. Ya da PC'sindeki farklı uygulamalar için, onlara uygun farklı modlarda ve farklı bant genişliklerinde çalışabilecek şekilde PC'sini programlayabilecektir.
Çeşitli pazar araştırmacıları ADSL teknolojisinin yerini yavaş yavaş RADSL'e terkedeceğini, ve RADSL'in yeni nesil xDSL ürünlerinin temeli olacağını söylemektedirler.



SHDSL

SHDSL (Simetrik HDSL), standartlaştırlmış simetrik DSL türüdür. Bir veya iki bakır tel çüfti üzerinde çalışabilmektedir. Çift sayısı ikiye çıkarıldığında hız artışı ağlanmaktadır.

Hız - Bir çift tel üzerinde 2.31 Mbps, iki çift tel üzerinde 4.6 Mbps

Azami mesafe - 6000 m (3.78 mil) veya fazlası

Tipik uygulamalar - Kurumsal erişim.